Autor: Emilia Obierak
Metody porównawcze stanowią kolejny etap rozwoju procesu wyceny przedsiębiorstw. Szacowanie wartości jednostki gospodarczej jest w ich przypadku przeprowadzane na podstawie porównań w zakresie odpowiednich transakcji rynkowych. Hipotetyczna cena możliwa do uzyskania ze sprzedaży przedsiębiorstwa ustalana jest w oparciu o znane (historyczne) transakcje, w których przedmiotem obrotu były podmioty z tej samej branży, odznaczające się jak największym podobieństwem do jednostki wycenianej. Do tej kategorii zaliczane są przede wszystkim metody mnożnikowe oraz transakcji porównywalnych .
Poniżej w tabeli przedstawiono zalety oraz wady porównawczych metod wyceny.
| ZALETY | WADY |
|---|---|
| – możliwość uzyskania najbardziej zbliżonego do rzeczywistości wyniku (dostępna baza informacyjna realnych transakcji rynkowych), – prosta konstrukcja, oparta na ogólnie dostępnych danych (sprawozdania finansowe przedsiębiorstw), – uwzględnianie aktualnej sytuacjii panującej na rynku. | – trudności w uzyskaniu i weryfikacji informacji o transakcjach kupna-sprzedaży, – wycena oparta na wskaźnikach wyznaczanych dla innych firm z branży, – nieuwzględnianie w wycenie sposobu finansowania jednostki i jej przyszłych potrzeb inwestycyjnych, – konieczność doboru najkorzystniejszej dla danej strony, a zarazem możliwie wysoce obiektywnej formuły porównawczej. |
Źródło: opracowanie własne na podstawie I. Miciuła, Metodyka wyceny wartości przedsiębiorstwa według koncepcji MDR, a kryzys zaufania, „Journal of Management and Finance, Zarządzanie i Finanse”, vol. 10, no. 4, part 2, Szczecin 2012, s. 69.
Metody transakcji porównywalnych związane są określaniem wartości przedsiębiorstwa w oparciu o transakcje kupna-sprzedaży, jakie w odniesieniu do danego podmiotu w przeszłości miały miejsce na rynku. Ogólną formułę procesu wyceny przedstawić można wzorem:
gdzie:
Wr – wartość rynkowa przedsiębiorstwa,
Cn – znane ceny rynkowe podobnych przedsiębiorstw lub danego przedsiębiorstwa
w innych transakcjach rynkowych,
n – liczba porównywanych przedsiębiorstw lub liczba transakcji z udziałem danego przedsiębiorstwa.
Metody mnożnikowe (rynkowe lub wyceny wielokrotnej) polegają natomiast na wykorzystaniu w procesie wyceny określonych zależności ekonomicznych, przedstawionych w formie wskaźników czy też mnożników. W praktyce najczęściej stosowane są takie wskaźniki, jak: cena/zysk (P/E), cena/wartość księgowa (P/BV), cena/przychody (P/R), cena/aktywa (P/A), a także stopa dywidendy (D/Y). W metodach tych wartość przedsiębiorstwa określana jest w postaci następującej formuły:
gdzie:
m – mnożnik wyrażający stosunek wartości przedsiębiorstwa do przyjętej podstawy odniesienia,
X – podstawa odniesienia (może nią być np. zysk, przychody, strumienie pieniężne itp.)
Procedura wyceny jednostki gospodarczej z wykorzystaniem metod mnożnikowych przebiega najczęściej w pięciu głównych etapach:
- Dokonanie wyboru wskaźnika, będącego punktem wyjścia do procesu wyceny.
- Znalezienie grupy porównywalnych podmiotów gospodarczych o specyfice zbliżonej do wycenianego przedsiębiorstwa, które stanowiły w przeszłości przedmiot obrotu w transakcjach kupna-sprzedaży lub są notowane na rynku kapitałowym.
- Ustalenie odpowiedniego dla wybranych przedsiębiorstw poziomu wskaźników określonych w etapie pierwszym.
- Oszacowanie wartości kategorii ekonomicznej dla badanego przedsiębiorstwa, opisującej efekty prowadzonej przez niego działalności i stanowiącej podstawę przyjętego wskaźnika.
- Dokonanie wyceny podmiotu gospodarczego poprzez pomnożenie wyznaczonej podstawy odniesienia (krok 4) i poziomu wskaźnika określonego dla wybranej grupy przedsiębiorstw (krok 3).
Można uznać, iż każdy z wymienionych powyżej etapów szacowania wartości jednostki gospodarczej w istotnym stopniu kształtuje końcowy rezultat, przez co należy podchodzić nich z należytą ostrożnością. Przy konstruowaniu zbioru porównywalnych przedsiębiorstw warto posługiwać się takimi kryteriami, jak: rozmiary prowadzonej działalności, struktura odbiorców, klasyfikacja branżowa, stosowane technologie czy poziom zadłużenia. Bazy informacyjne o transakcjach rynkowych należy dla każdej branży dobierać odrębnie. Średnia wartość przyjętego mnożnika dla różnych podmiotów z tej samej branży pozwala zminimalizować wpływ indywidualnych cech pojedynczych jednostek na końcowy rezultat procesu wyceny. Prognoza podstaw odniesienia sporządzana jest w celu ograniczenia wpływu danych historycznych. Poprawnie przeprowadzonej predykcja umożliwia uwzględnienie w wycenie danego przedsiębiorstwa zarówno jego historię, jak i długookresowe perspektywy rozwoju. Ostatni etap wyceny powinien zawierać pogłębioną analizę, umożliwiającą wyjaśnienie ewentualnych rozbieżności w wartościach oszacowanych przy zastosowaniu różnych rodzajów mnożników.
Źródła:
- I. Miciuła, Metodyka wyceny wartości przedsiębiorstwa według koncepcji MDR, a kryzys zaufania, „Journal of Management and Finance, Zarządzanie i Finanse”, vol. 10, no. 4, part 2, Szczecin 2012, s. 68 – 69.
- M. Jerzemowska, Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2018., s. 386.
- A. Paździor, Zarządzanie wartością współczesnego przedsiębiorstwa, Politechnika Lubelska, Lublin 2015, s. 72.
Treści zawarte na stronie internetowej proinvest-portal.com oraz na profilach ProInvest Portal w mediach społecznościowych nie są poradami inwestycyjnymi.