Strategie inwestycyjne przyjmowane podczas lokowania kapitału w walutach kryptograficznych
Autor: Patryk Obierak
Podejmowanie ryzyka, jakim jest angażowanie kapitału na rynkach finansowych wiąże się z szeregiem warunków, które muszą zostać spełnione, aby decyzja mogła być uznana za racjonalną. Najbardziej istotnymi z takich czynników są przyjęcie strategii inwestycyjnej oraz ustalenie jaki procent posiadanego kapitału należy przeznaczyć na daną inwestycję. Pierwszy nich to zbiór reguł i wzorów zachowania, za pomocą których inwestor zamierza realizować dyspozycje kupna i sprzedaży. Zazwyczaj mają one na celu ułatwienie podejmowania decyzji maksymalizujących stopę zwrotu z jednoczesnym uwzględnianiem aspektu ryzyka utraty środków. Pomagają inwestującym reagować w każdej wyobrażalnej sytuacji. Bywają określane również taktykami bądź planami działania.
Większość inwestorów poznaje rynek kapitałowy zaczynając od wtórnego obrotu akcjami, dopiero później spostrzega kolejne aktywa jak obligacje, instrumenty pochodne itd. Duża liczba walorów inwestycyjnych egzemplifikuje konieczność stosowania różnych strategii. Można podejść do tej kwestii w dwojaki sposób, czyli jako punkt wyjściowy wyznaczyć dobór strategii albo najpierw wybrać rynek danych aktywów i podjąć się tworzenia planu działania. Jeśli zdecydują się na początku procesu inwestycyjnego wyznaczyć strategię, to później muszą do niej dobrać odpowiednie aktywa. Natomiast wybranie najpierw konkretnego rynku, narzuca potrzebę stworzenia taktyki działań. Podobnie jest w kwestii walorów alternatywnych, jednakże nieco inaczej w przypadku przyporządkowanych do nich kryptowalut. Niejednokrotnie posiadając strategię inwestycyjną i postępując zgodnie z jej założeniami można wywnioskować, że należy przeprowadzić inwestycję w kryptoaktywa. Jednakże z powodu ich ogromnego zróżnicowania i mnogości nie jest się w stanie od razu podjąć inwestycji. Niejednorodność walut kryptograficznych oraz ich odmienność od papierów wartościowych zmusza inwestorów do budowania osobnych strategii w zarządzaniu tymi inwestycjami, bez względu na to czy mają taktyki wypracowane na innych rynkach.
Rysunek 5 przedstawia dwie opisane wyżej możliwości.
Elementem łączącym obie możliwości jest to, że inwestor musi zdecydować się na konkretny zbiór reguł, którym będzie się kierował na rynku walut kryptograficznych. Są one tak specyficznym aktywem, że stosuje się do nich bardzo podobne taktyki jak w przypadku rynków kapitałowych. Podstawowy podział strategii rozróżnia je na proste i złożone, natomiast wśród nich wyodrębnia się:
- strategie techniczne,
- strategie fundamentalne,
- strategie spekulacyjne,
- strategie portfelowe,
- strategie oparte na danych pochodzących z łańcucha bloków.
Powyżej przedstawiono kwalifikację główną, wewnątrz której wyodrębnia się kolejne, bardziej precyzyjne systemy generujące decyzje kupna i sprzedaży.
Strategie proste opierają się na przyjmowaniu jednego czynnika, stanowiącego sygnał zajmowania i zamykania pozycji na rynku. Przykładem może być współczynnik TVL/MC, czyli całkowita wartość zablokowana dzielona przez kapitalizację rynkową projektu (z ang. Total Value Locked/Market Capitalization). Dotyczy on projektów, w których użytkownicy mogą lokować swoje waluty kryptograficzne w celu ich pomnażania, takim przykładem są zdecentralizowane giełdy kryptowalut. Z racji, że są zmuszone zapewnić swoim klientom odpowiednią płynność transakcji, oferują odsetki w zamian za pożyczanie im monet. Gratyfikacje te najczęściej wypłacane są w tokenach tworzonych przez daną giełdę, na przykład zdecentralizowana platforma wymiany kryptowalut – Uniswap, emituje monetę o nazwie UNI. Dodatkowo dostęp do pożyczonych kryptowalut jest ograniczany ich właścicielom w taki sposób, że aby je odzyskać muszą zgłosić taką chęć najczęściej kilka dni wcześniej. Stąd termin, że monety są „blokowane”. Natomiast TVL to zsumowane wartości zablokowanych monet wyrażone w dolarach amerykańskich. Z kolei kapitalizacja rynkowa, czyli wartość projektu jest utożsamiana z wartością emitowanych przez niego tokenów, tzn. MC = ilość tokenów*cena jednego tokenu, również wyrażana w dolarach amerykańskich. Podzielenie TVL przez kapitalizację rynkową informuje o tym jakim zaufaniem inwestorzy darzą dany projekt. Jeśli współczynnik TVL/MC jest większy od 1 oznacza to, że projekt więcej posiada niż sam jest wart, czyli jego wycena jest niedowartościowana. W związku z tym można spodziewać się wzrostu wartości emitowanej przez niego monety. Dla przykładu współczynnik TVL/MC dla wspomnianego tokenu UNI wynosi 1,20, zatem działając zgodnie ze strategią prostą opartą o ten wskaźnik analityk powinien stwierdzić, że jego cena jest za niska. Jednakże większość inwestorów uważa, że należy stosować co najmniej kilka różnych wskaźników generujących sygnały kupna lub sprzedaży. Wówczas powstają strategie złożone, czyli zawierające więcej koniecznych do spełnienia warunków. Zazwyczaj bierze się pod uwagę więcej wskaźników analizy fundamentalnej, bądź elementy analizy technicznej.
Strategie techniczne opierają się na analizie technicznej, która jest preferowana przez wielu analityków skupiających się wyłącznie na wykresach cen aktywów i wolumenie transakcyjnym. Inwestorzy studiują wspomniane dane i na ich podstawie tworzą wskaźniki generujące sygnały kupna i sprzedaży. Opierają się na założeniu, że bieżący kurs aktywów jest wynikiem spierania się sił popytu i podaży, na które oddziałują wszystkie możliwe czynniki. Twierdzą, że nie trzeba wiedzieć, jakie bodźce formują cenę w danym momencie, a jedynie zauważyć, że w przeszłości występowały podobne zjawiska, więc kształtowanie ceny odbywało się porównywalnie jak w teraźniejszości. Skupiają się zatem na szukaniu analogii w obecnej sytuacji, do przeszłości i na ich podstawie projektują przyszłe ruchy cenowe. Budują przeróżne wskaźniki opierając się przede wszystkim na: trendach cenowych, wolumenie transakcyjnym, poziomach wsparć i oporów ceny, średnich kroczących, formacjach świecowych oraz wskaźnikach i oscylatorach. Strategie techniczne są zazwyczaj łatwe w zrozumieniu i stosowaniu, natomiast kwestią sporną jest ich skuteczność. Jednakże z powodu przeważnie małego doświadczenia inwestycyjnego wśród inwestorów kryptowalutowych są one bardzo często spotykane na tym rynku.
Strategie fundamentalne opierają się na analizie fundamentalnej, zatem są trudniejsze w stosowaniu i wymagają od inwestora podejścia długoterminowego. Jednakowoż historia giełd kryptowalut w porównaniu z giełdami papierów wartościowych jest dość uboga. Pierwsza giełda tradycyjna debiutowała w 1602 roku w Amsterdamie, natomiast pierwsza giełda kryptowalutowa w lipcu 2010 roku43. Nie powinien zatem dziwić fakt, że mało jest wskaźników fundamentalnych dotyczących walut kryptograficznych a także do tej pory trudno było stosować podejście długoterminowe. Z drugiej strony, nie oznacza to, że nie ma ich w ogóle. Istnieje chociażby wspomniany wcześniej współczynnik TVL/MC. Innymi przykładami analizy fundamentalnej walut kryptograficznych są:
- współczynnik P/S (z ang. price to sales) – całkowita kapitalizacja/całkowity przychód roczny projektu – wskaźnik ten informuje o tym czy projekt jest przewartościowany, czy niedowartościowany w odniesieniu do osiąganych przychodów,
- współczynnik P/E (z ang. price to earnigns) – całkowita kapitalizacja/przychód roczny protokołu – informuje o tym czy projekt jest przewartościowany czy niedowartościowany w odniesieniu do przychodów osiąganych przez usługę oferowaną klientom, czyli dochodów protokołu projektu.
Istnieje pewna przewaga danych fundamentalnych dotyczących kryptowalut nad danymi nt. spółek akcyjnych. Otóż te drugie udostępniane są w raportach kilka razy w roku, a odczyt tych pierwszych jest możliwy w czasie rzeczywistym. W każdym momencie inwestorzy mogą sprawdzić jak wygląda obecna sytuacja fundamentalna danego projektu, za pomocą stron internetowych agregujących dane na bieżąco, jak na przykład http://www.tokenterminal.com.
Z zasady różne od fundamentalnych są strategie spekulacyjne. Ich podstawą jest twierdzenie, że jeśli większość inwestorów o czymś wie to jest to już przez rynek wycenione. Zatem każdy spekulant musi wyszukiwać informacji, co do których ma przekonanie, że nie zostały uwzględnione w wycenach aktywów. Spekulacja opiera się wyłącznie na zysku osiąganym w wyniku różnic cen aktywów, nie są w niej brane żadne dodatkowe gratyfikacje jak np. dywidendy. W tych strategiach liczy się spostrzegawczość i szybkość reakcji na napływające informacje. Z takim podejściem do inwestycji wiąże się ogromne ryzyko utraty środków. W połączeniu ze zmiennością cen na rynku kryptowalut jest ono dodatkowo potęgowane. Pomimo tego, niektórzy inwestorzy próbują sprostać sztuce spekulacji na rynku kryptoaktywów. Można to robić na dwa sposoby – pierwszy z nich to zawieranie transakcji w związku z nadchodzącymi wydarzeniami dotyczącymi projektów kryptowalutowych, których wpływ według spekulanta jeszcze nie został wyceniony. Do takich wydarzeń można zaliczyć:
- rozgałęzienie (z ang. fork) – oznacza podzielenie się istniejącej kryptowaluty na dwa odrębne projekty,
- zmiana marki (z ang. rebranding) – jeśli jest dobrze przeprowadzona to powoduje wzrost wyceny projektu,
- zrzuty tokenów (z ang. airdrop) – związane są z powstawaniem nowej kryptowaluty, której twórcy rozdają tokeny posiadaczom innych walut kryptograficznych, na przykład dlatego, że tworzyli te projekty wcześniej,
- ogłoszenia o współpracy z innymi firmami – wywołują szczególnie duże wzrosty, jeśli są to firmy spoza branży kryptowalut,
- ogłoszenie o uruchomieniu notowań projektu na większej liczbie giełd kryptowalut.
Zapewne istnieje więcej wydarzeń, które mają wpływ na spekulacyjne zagrania inwestorów. Natomiast drugim sposobem spekulacji na rynku kryptowalut jest wyszukiwanie wad i problemów projektów, a następnie tzw. gra na spadki ich cen.
Strategie portfelowe dążą do tego, by zbudować taki zestaw aktywów, który zmaksymalizuje zysk i zminimalizuje ryzyko. Aby to osiągnąć wykorzystuje się liczne modele ekonometryczne, które mają zoptymalizować cały portfel. Mimo dużego ryzyka wahań cenowych, włączanie inwestycji alternatywnych, a w tym kryptowalut do takiego zestawu nie jest bezzasadne. Ryzyko połączonych w ten sposób aktywów zależy bowiem nie tylko od zmian wycen pojedynczych walorów, ale też od korelacji między nimi oraz całej struktury portfela. Wprowadzając dodatkowe, bardziej ryzykowne inwestycje do portfela można go bardziej zdywersyfikować, a tym samym obniżyć ryzyko utraty środków. Powstało wiele modeli portfelowych zawierających przede wszystkim akcje, jak na przykład model Markowitza, Chena czy Sharpe’a. Niektórzy badacze starają się przenosić pewne modele do rynku kryptowalut, jak np. strategie równych udziałów, MVP czy LPM. Jednakże nie ma w tym aspekcie żadnych wyraźnych sygnałów przesądzających za słusznością ich stosowania. W przypadku kryptowalut matematyczne i ekonometryczne strategie portfelowe dają podobne efekty, jak najprostsza strategia równych udziałów. Dlatego też w budowanie takiego zestawu należałoby oprzeć na analizie innej niż ekonometryczna.
Strategią inwestycyjną możliwą wyłącznie na rynku kryptowalut jest oparcie decyzji kupna i sprzedaży na danych pobieranych z łańcucha bloków, czyli blockchaina projektów. Z racji ogromnego skomplikowania tych danych bardzo kosztowne jest ich zagregowanie i przedstawienie w taki sposób, aby były możliwe do zrozumienia dla odbiorcy końcowego. W związku z tym do tej pory przeprowadza się to wyłącznie w przypadku dwóch największych pod względem kapitalizacji rynkowej projektów, czyli Bitcoina i Ethereum. Najpopularniejszymi serwisami oferującymi takie dane są http://www.glassnode.com, w przypadku Bitcoina oraz http://www.nansen.ai dla Ethereum. Ceny za dostęp do pełnych wersji platform wynoszą odpowiednio 9500$ rocznie (Glassnode) oraz 15 960$ rocznie (Nansen). Dostępne są również serwisy darmowe, oferujące najbardziej podstawowe informacje. Dane z łańcucha bloków pozwalają analitykom zbadać zachowanie inwestorów i górników. Na tej podstawie mogą prognozować zbliżające się trendy. Analityka tych danych traktowana jest głównie jako podejście długoterminowe, często rozłożone na lata. Wykres 1 przedstawia przykładową informację pochodzącą z serwisu Glassnode. Jest to graficzne przedstawienie ilości Bitcoinów, które nie były przesyłane od co najmniej roku, podzielonej przez liczbę wszystkich wydobytych sztuk tej kryptowaluty w latach 2011-2022.
Kolorem pomarańczowym na wykresie oznaczono opisaną wyżej informację (lewa skala), natomiast czarnym cenę Bitcoina (prawa skala, logarytmiczna). Wraz ze wzrostem ceny Bitcoina gwałtownie spada liczba nieprzesyłanych od roku monet. Wskazuje to na wzmożoną sprzedaż tokenów przez inwestorów średnio bądź długoterminowych. W latach 2011, 2014, 2017 oraz 2021 lokalne minima tego wskaźnika budowały się w pobliżu szczytów cen. Natomiast maksymalne poziomy wskaźnika występowały zazwyczaj w dołkach cenowych lub na początku okresów silnych wzrostów wartości Bitcoina. W marcu 2022 roku wartość wskaźnika wynosiła 63,83% i była najwyższa w historii.
Z racji różnorodności informacji występujących na rynku kryptowalut inwestorzy stają przed trudnym zadaniem wyboru podstawowych przesłanek do podejmowania działań inwestycyjnych. Zazwyczaj starają się oni w jakiś sposób zrównoważyć stosowanie wszystkich opisanych wyżej strategii. Niektóre rozwiązania są darmowe, a inne bardziej kosztowne i nie każdy inwestor jest w stanie z nich korzystać. Dodatkowo cały rynek jest dość młody i nie wyklarowały się na nim sprawdzone empirycznie wzorce zachowań, które mogłyby stanowić podstawę do dalszych analiz. Najprawdopodobniej jest on dopiero we wstępnej fazie rozwoju. Zapewne dopiero po wielu latach będzie można stwierdzić, które strategie są właściwe i powinny być dalej rozwijane, tak jak było to w początkowej fazie rozwoju rynków akcji.
Źródła:
- Teresa Czerwińska, Alojzy Z. Nowak, Rynek kapitałowy – efektywność i ryzyko ,Warszawa, wyd. WWZ, 2016.
- Kinga Kądziołka, „Poziom dywersyfikacji a dochodowość portfela inwestycyjnego na przykładzie portfeli kryptowalut”, Zeszyty Naukowe ZPSB Firma i Rynek, nr 2 (2020): 18–27.
- Adam Jagiellnicki, Strategie inwestycyjne. Jak z głową zarabiać na giełdzie (Warszawa: Helion, 2011).
- Dane z serwisu http://www.coinmarketcap.com, data dostępu: 20.03.2022 r., https://coinmarketcap.com/currencies/uniswap/
- Elżbieta Ostrowska, Portfel inwestycyjny klasyczny i alternatywny. Metody oceny, Warszawa, wyd. C.H. Beck, 2014.
- Zespół FXMAG, Czym jest giełda papierów wartościowych? Jak działa giełda?, serwis internetowy fxmag.pl, data publikacji: 28.04.2020 r., data dostępu: 20.03.2022 r., https://www.fxmag.pl/artykul/czym-jest-gielda-papierow-wartosciowych-jak-dziala-gielda.
- Informacje z serwisu http://www.tokenterminal.com, data dostępu: 20.03.2022 r.
- Adrianna Mastalerz-Kodzis, „Optymalne strategie inwestycyjne – podejście fundamentalne”, Zeszyty naukowe Politechniki Śląskiej, nr 68 (2014): 221–227.
- Judyta Przyłuska, „Sztuka spekulacji a sztuka inwestowania”, Towarzystwo Naukowe KUL. Roczniki Ekonomii i Zarządzania, t. 1 (2009): 99–111.
- Marian Daniluk, „Strategie inwestowania i portfele inwestycyjne na rynku kapitałowym”, Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego, nr. 2 (2018): 121-124.
- Kinga Kądziołka, „Porównanie wybranych strategii portfelowych na przykładzie portfeli kryptowalut”, Studia Ekonomiczne i Regionalne, nr 1 (2021): 44–61.
- Dane z serwisu: http://www.glassnode.com, data dostępu: 20.03.2022 r.
Powyższy tekst stanowi fragment pracy: Obierak, Patryk. “Kryptowaluty jako forma inwestycji alternatywnych,” n.d. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/297057.
Treści zawarte na stronie internetowej proinvest-portal.com oraz na profilach ProInvest Portal w mediach społecznościowych nie są poradami inwestycyjnymi.