Powody podejmowania inwestycji na rynku walut kryptograficznych
Autor: Patryk Obierak
Inwestowanie wiąże się z podejmowaniem działania, do którego decydenta muszą nakłonić konkretne czynniki. Mogą mieć one bardzo zróżnicowany charakter ze względu na mnogość aktywów powszechnie dostępnych nie tylko dla inwestorów instytucjonalnych, ale także indywidualnych. Z tego powodu nie ma jednego, uniwersalnego zbioru przesłanek inwestycyjnych, którymi można by opisywać przyczyny lokowania kapitału w różnych kategoriach aktywów. W związku z tym istnieją cechy kryptowalut, które w rozumieniu inwestorów są wyjątkowe oraz argumenty używane jako przesłanki do podejmowania inwestycji w waluty kryptograficzne. W celu ich ustalenia, a także objaśnienia zmian zachodzących w tej kwestii na przestrzeni ostatnich 8 lat, poddano analizie wtórnej dostępne zbiory informacji na temat prowadzonych wcześniej w tym zakresie badań, które pochodzą z książek, artykułów naukowych oraz raportów udostępnianych w Internecie.
Jednym z takich opracowań jest badanie ankietowe pt. „Rynek kryptowalut z perspektywy użytkownika Bitcoin” zrealizowane przez Annę Iwonę Piotrowską w 2014 roku. Było to pierwsze tego typu badanie w Polsce i jedno z pierwszych na świecie. Zostało przeprowadzone metodą ankietową opartą na rozpowszechnianiu kwestionariusza kanałami internetowymi oraz dystrybucją osobistą podczas konferencji tematycznych. Autorka uzyskała odpowiedzi od 628 respondentów, którzy byli pytani o dane metryczne, zwyczaje płatnicze oraz korzystanie z Bitcoina. Należy mieć na uwadze, że twórca Bitcoina stworzył go pierwotnie jako przyszły środek płatniczy, zatem badanie miało na celu sprawdzenie, czy jest on wykorzystywany w tym celu w okresie 5 lat od powstania.
Zgodnie z wynikami ankiety ówcześnie większość inwestorów stanowili mężczyźni (94% badanych) w wieku 26-39 lat (56,4% badanych) o wyższym (61% badanych) lub średnim (33% badanych) wykształceniu. Wskazane przez respondentów posiadających kryptowalutę Bitcoin najważniejsze powody do korzystania z niej przedstawiono na wykresie 2. Ankietowani mogli wybrać maksymalnie 3 odpowiedzi.
Ponad połowa respondentów wskazała cel inwestycyjny, co pokazuje, że już po około 5 latach od powstania Bitcoin nie pełnił początkowo zakładanej funkcji – nowego systemu płatniczego. Powody związane z dokonywaniem przekazu środków, czyli niski koszt transakcji, jej anonimowość oraz szybkość, rozliczenia pieniężne możliwe w każdym kraju, wskazało niespełna 30% badanych. Reszta odpowiedzi wynika prawdopodobnie z przesłanek ideologicznych, jest to zatem chęć uniezależnienia się od systemu bankowego, którą wybrało nieco ponad 30% osób oraz pozostałe warianty wybrane przez 1/4 lub 1/5 respondentów, czyli: brak zaufania do instytucji finansowych, ochrona majątku przed dostępem podmiotów niepożądanych i chęć wsparcia projektu. Co ciekawe, 21,2% ankietowanych korzystało z Bitcoina, aby zapoznać się z jego działaniem.
W badaniu autorka zapytała ankietowanych o to, jakie czynniki według nich ograniczają rozwój zastosowania kryptowaluty Bitcoin. Odpowiedzi, które uzyskały ponad 50% oznaczeń to: trudność zrozumienia sposobu funkcjonowania dla przeciętnego użytkownika Internetu, a także silne wahania kursowe. 44% osób wybrało również bariery prawne lub podatkowe, a 41% – ryzyko delegalizacji kryptowaluty. Pozostałe odpowiedzi uzyskały wyniki o mniejszej wadze w stosunku do pozostałych.
We wspomnianym badaniu większość osób uznała, że ich głównym zamierzeniem jest cel inwestycyjny, czyli wzrost wartości posiadanych aktywów. W 2015 roku Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych opublikowało raport nt. wyników Ogólnopolskiego Badania Inwestorów – OBI 2015. Uzyskano 7353 odpowiedzi, między innymi na pytanie dotyczące głównej motywacji inwestycyjnej. Na wykresie 3 przedstawiono rozkład odpowiedzi.
Do kategorii „celu inwestycyjnego” można zaliczyć wszystkie odpowiedzi, z wyjątkiem ostatniej na wykresie – „Inne”, którą wybrało 3% badanych. Wśród pozostałych najważniejsza dla inwestorów jest dywersyfikacja przychodów, którą wybrało 49% osób. Dwie następne odpowiedzi to oszczędzanie na emeryturę oraz ochrona przed inflacją, które charakteryzują inwestorów chcących podejmować bezpieczne i ekstremalnie długoterminowe inwestycje o małych wahaniach wartości, a więc niekoniecznie tych lokujących środki w kryptowalutach. Opcja wybrana przez 11% respondentów to motywacja zarobkowa, wiążąca się z wyborem inwestycji na główne źródło utrzymania. Zatem na podstawie badania przeprowadzonego niespełna w rok po badaniach Anny Iwony Piotrowskiej, można uznać, że cel inwestycyjny, będący w 2014 roku głównym czynnikiem zachęcającym do inwestowania w Bitcoina wiązał się przede wszystkim z chęcią dywersyfikacji przychodu.
W 2022 roku istnieje znacznie więcej kryptowalut niż w 2014, a dodatkowo mają one znacznie szersze zastosowanie. W celu sprawdzenia jakie zmiany zaszły w opinii inwestorów na temat korzyści płynących z podejmowania inwestycji w waluty kryptograficzne przeanalizowano raport giełdy kryptowalut Gemini pt. „State of U.S. Crypto Report”. W dniach od 19 października do 16 listopada 2020 roku przeprowadzono badania wśród 3 tysięcy dorosłych Amerykanów. Wynikało z niego, że 74% posiadaczy kryptowalut to mężczyźni, a 26% kobiety. Osoby w wieku 25-34 lat oraz 35-44 stanowiły odpowiednio: 38,4% oraz 35,4% respondentów, a średnia wieku inwestora wynosiła 38 lat. Zatem w porównaniu do 2014 roku widoczna jest większa liczba kobiet i brak wyraźnej zmiany co do przeciętnego wieku inwestorów.
Na wykresie 4 zaprezentowano główne powody korzystania z kryptowalut, które wskazali ankietowani. Zdecydowana większość osób uznała, że ich głównym celem jest inwestowanie długoterminowe – 69% badanych wybrało tę odpowiedź. Z kolei 36% respondentów za ważny aspekt uznało możliwość inwestowania skrajnie krótkoterminowego, które w 2014 roku nie było jeszcze dostępne na tym rynku. W badaniu Anny Iwony Piotrowskiej nieco ponad 53% osób uznało, że ich celem jest inwestycja, zatem widać w tym przypadku dość znaczącą zmianę. Natomiast nie zmieniły się znacząco wyniki dotyczące płatniczego wykorzystywania kryptowalut – ponownie cechę tę wybrało niespełna 30% osób. W badaniu tym nie poruszono perspektywy ideologicznej.
Podobne wyniki uzyskała firma Momentive zajmująca się badaniami opinii publicznej. Na stronie internetowej surveymonkey.com, należącej do wspomnianej firmy, upubliczniono raport o nazwie: „Invest in You”, sporządzony na podstawie badania przeprowadzanego w sierpniu 2021 roku. 5530 respondentów zapytano o wiele kwestii związanych z inwestycjami, w tym również o zagadnienia dotyczące kryptowalut. Swoje środki w kryptowalutach ulokowało 628 osób (11,35%) – 447 mężczyzn oraz 181 kobiet. Zatem wśród osób inwestujących w kryptowaluty 71% to mężczyźni, a 29% kobiety. W badaniu tym ponad połowę ankietowanych stanowiły osoby w wieku 35-64 lat, więc wnioski co do przeciętnego wieku inwestora kryptowalutowego są niemożliwe do ustalenia. Podobnie jak w poprzednim badaniu, najważniejsze powody korzystania z kryptowalut to:
- inwestowanie długoterminowe – 60% odpowiedzi,
- inwestowanie krótkoterminowe – 44% odpowiedzi,
- łatwość dokonywania transakcji – 33% odpowiedzi,
- emocje odczuwane podczas inwestowania – 26% odpowiedzi.
Nie poruszono zagadnień ideologicznych, ale pojawiła się inna pozycja – emocje, nazywane w raporcie podekscytowaniem. Wskazało ją 26% osób. Rozkład pozostałych odpowiedzi jest podobny do uzyskanych w badaniu giełdy Gemini.
W 2014 roku istniało około 200 kryptowalut, z czego wszystkie miały służyć wyłącznie do dokonywania transakcji przekazu środków lub pełnienia funkcji płatniczych. Ich głównym celem marketingowym było przekonanie inwestorów, że są nowym, lepszym i tańszym Bitcoinem. Wraz z upływem lat kolejne z tych projektów bankrutowały, a do 2022 roku przetrwało tylko kilka walut kryptograficznych z tej grupy. W 2014 roku to właśnie Bitcoin odpowiadał za ponad 94% kapitalizacji całego rynku, stąd nie powinien dziwić fakt, że Anna Iwona Piotrowska skupiła się w badaniu właśnie na tej kryptowalucie oraz że brak jest usystematyzowanych badań na temat całego rynku z tamtego okresu. Sytuacja na rynku diametralnie zmieniła się w 2016 roku wraz z powstaniem kryptowaluty Ethereum, która wprowadziła zupełnie nowe i nieznane rozwiązania. Po tym wydarzeniu rozpoczął się bardzo szybki rozwój technologii blockchain i zaczęły powstawać kolejne projekty, które nie opierały się już tylko na funkcjach płatniczych swoich tokenów. W związku z tym coraz więcej inwestorów podejmuje się inwestowania długoterminowego, licząc na zyski związane z wprowadzaniem nowych rozwiązań przez wytypowane projekty kryptowalutowe. Fakt, że w nowych badaniach nie uwzględnia się aspektów ideologicznych świadczy również o tym, że uczestnicy rynku przywiązują do tego mniejszą wagę. Wraz z rosnącą liczbą regulacji inwestorzy mogą dochodzić do wniosków, że te aktywa nie będą tym czego się spodziewali jeszcze kilka lat temu, czyli anonimowymi, niemożliwymi do skonfiskowania sposobami na gromadzenie i zachowywanie bogactwa.
Źródła:
- Anna Iwona Piotrowska, Bitcoin. Płatnicze i inwestycyjne zastosowania kryptowaluty, Warszawa, wyd. CeDeWu, 2021.
- Michał Masłowski, Wyniki Ogólnopolskiego Badania Inwestorów 2015, raport Stowarzyszenia Inwestorów Indywidualnych, data publikacji: 22.10.2015 r., data dostępu: 25.05.2022, https://www.sii.org.pl/8867/aktualnosci/badania-i-rankingi/ogolnopolskie-badanie-inwestorow-obi-2015.html
- Gemini, State of U.S. Crypto Report, raport giełdy Gemini, data publikacji: 2021, data dostępu: 25.05.2021, https://www.gemini.com/gemini-2021-state-of-crypto-us.pdf
- Momentive, Invest in You, serwis interentowy surveymonkey.com, raport firmy Momentive udostępniony w serwisie internetowym surveymonkey.com, data publikacji: sierpień 2021 r., data dostępu 25.05.2022 r., https://www.surveymonkey.com/curiosity/cnbc-invest-in-you-august-2021/
- Dane z serwisu coinmarketcap.com, data dostępu: 25.05.2022 r., http://www.coinmarketcap.cm
Powyższy tekst stanowi fragment pracy: Obierak, Patryk. “Kryptowaluty jako forma inwestycji alternatywnych,” n.d. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/297057.
Treści zawarte na stronie internetowej proinvest-portal.com oraz na profilach ProInvest Portal w mediach społecznościowych nie są poradami inwestycyjnymi.