Zarządzanie procesem budowlanym – fundament sprawnej realizacji inwestycji

Autor: Roksana Jendrycha

Istota zarządzania procesem budowlanym

Budownictwo to dziedzina prowadząca do wznoszeniem budynków charakteryzująca się ogromną różnorodnością i złożonością obiektów. Zajmuje się tworzeniem specyficznego produktu, realizowanego na konkretne zamówienie dzięki współpracy wielu osób. Proces inwestycyjno-budowlany to nie tylko działalność wykonawcza, ale też wszystkie związane z tym procedury organizacyjne i zarządcze.

Każdy proces budowlany jest inny i odznacza się indywidualnym charakterem budowy, różnymi rozmiarami, czasem trwania, kosztami i wieloma innymi cechami. Świadczy to o konieczności opracowania odpowiednich procedur, schematów postępowania w zakresie organizacji, realizacji oraz zarządzania przedsięwzięciem budowlanym.

Charakterystyka pojęcia zarządzania procesem budowlanym

Zarządzanie procesem budowlanym to proces składający się z planowania, organizowania, przewodzenia realizacji oraz kontrolowania pracy przy wykorzystaniu umiejętności członków organizacji i dostępnych zasobów, co prowadzi do osiągnięcia wyznaczonych celów.

Zarządzanie procesem budowlanym obejmuje zwykle cztery podstawowe elementy takie jak: planowanie, organizowanie, realizację i kontrolowanie. Dwa pierwsze z wymienionych etapów zalicza się do fazy przygotowania całego przedsięwzięcia, natomiast dwie kolejne to etapy zaliczane do fazy realizacji budowy. Na rysunku 1 przedstawiono schemat procesu kierowania budową obiektu budowlanego.

Zarządzanie procesem budowlanym to ciąg czynności, które charakteryzują się złożonością zadań, czasochłonnością oraz kapitałochłonnością. Dlatego proces ten wymaga kompleksowego planowania, koordynowania i stałego kontrolowania projektu począwszy od fazy koncepcyjnej, poprzez przygotowanie i realizację, aż po zakończenie projektu. To właśnie od właściwego zarządzania procesem budowlanym zależą koszty oraz jakość realizowanej inwestycji.

Celem zarządzania procesem budowlanym jest realizacja przedsięwzięcia w określonym czasie i w ramach przyjętego budżetu przy wykorzystaniu dostępnych narzędzi, metod oraz technik. Zarządzanie procesem budowlanym obejmuje sprawnie funkcjonującą organizację przedsięwzięcia, dobre przygotowanie inwestycji i jej realizację, dobrze przemyślaną synchronizację każdej z faz procesu, a także odpowiedni i skuteczny podział odpowiedzialności między uczestnikami procesu budowlanego. Zarządzanie w procesie budowlanym odnosi się także do ograniczenia ryzyka, które jest zjawiskiem charakterystycznym dla tego typu inwestycji.

Proces budowlany i jego uczestnicy

Inwestycyjny proces budowlany to ciąg powiązanych i zależnych od siebie czynności o charakterze prawnym, organizacyjnym, finansowym oraz technicznym i technologicznym, które prowadzą do realizacji, a w późniejszym czasie eksploatacji inwestycji budowlanej. Proces ten jest zawarty w określonych ramach czasowych i ograniczony przeznaczonymi na inwestycję środkami finansowymi.

Cykl życia inwestycji budowlanej obejmuje zaprojektowanie, budowę, powstanie, oddanie do użytku, użytkowanie oraz ewentualną rozbiórkę obiektu budowlanego. Pod pojęciem procesu budowlanego rozumie się całokształt działań związanych z podejmowaniem decyzji, pracami, które poprzedzają rozpoczęcie robót budowlanych oraz proces realizacji budowy.

Pojęcie przedsięwzięcia budowlanego jest ściśle związane z pojęciem projektu budowlanego, a zarządzanie przedsięwzięciem określane jest zarządzaniem projektem. Jednak z uwagi na fakt, że w budownictwie termin projekt ma wiele znaczeń (np. projekt budowlany, architektoniczny czy wykonawczy) to całość realizowanej inwestycji określa się mianem przedsięwzięcia. W budownictwie, każda inwestycja jest osobnym przedsięwzięciem, które ma konkretnie określony cel, posiada konkretne ramy czasowe, przypisane zasoby oraz składa się ze wzajemnie powiązanych etapów działań.

Podstawowe kryteria oceny projektu to:

• zakres – prace, które należy zrealizować, aby projekt uzyskał cechy odpowiadające założonemu wynikowi;
• jakość – spełnienie wymagań technicznych, estetycznych oraz użytkowych założonych jako wynik końcowy projektu;
• koszty – wykonanie poszczególnych etapów i całego projektu w ramach wyznaczonego budżetu;
• czas – wykonanie poszczególnych etapów i całego projektu w wyznaczonym terminie;
• zasoby – dostępność wszystkich dóbr rzeczowych oraz ludzkich, które są niezbędne do zrealizowania przedsięwzięcia;
• ryzyko – element projektu wpływający w znacznym stopniu na organizację robót budowlanych oraz ich postęp.

Wymienione parametry permanentnie łączą się ze sobą i często wzajemnie warunkują. Każda zmiana pojedynczego parametru wpływa na zmianę co najmniej jednego z pozostałych parametrów.

Proces budowlany to przedsięwzięcie złożone, składające się z wielu etapów, w które zaangażowane jest wielu uczestników. Określone osoby odpowiadają za przeprowadzenie i wykonywanie całego procesu budowlanego. Według artykułu 17. Prawa Budowlanego uczestnikami procesu budowlanego są:

• inwestor – osoba organizująca proces budowy z uwzględnieniem przepisów BHP. Jego zadaniem jest przygotowanie inwestycji, przeprowadzenie jej przez kolejne etapy, aż do ostatniego – odbioru. Obowiązkiem inwestora jest także dobór pozostałych uczestników przedsięwzięcia oraz dokonanie wszystkich formalnych czynności, które związane są z możliwością przeprowadzenia procesu budowlanego. Inwestor zajmuje się zakupem lub dzierżawą terenu, uzyskaniem pozwolenia na budowę oraz zgłoszeniem obiektu do użytkowania, a także jego odbiorem;
• inspektor nadzoru inwestorskiego – osoba powołana przez inwestora, stanowiąca nadzór nad przebiegiem prac na budowie. Inspektor ma obowiązek sprawdzania stosowanych technologii oraz użytych materiałów w wykonywanych pracach budowlanych. Może on żądać od kierownika budowy lub kierownika robót zmiany stosowanych materiałów lub technologii;
• projektant – osoba opracowująca projekt budowlany oraz nanosząca w nim zmiany w razie wystąpienia takiej potrzeby. Projektant jest zobowiązany do uzyskania niezbędnych opinii oraz sprawdzeń projektu, które umożliwią przeprowadzenie planowanego przedsięwzięcia budowlanego, tak aby spełniło ono wszelkie przepisy techniczno – budowlane. Jeżeli prace budowlane są wykonywanie niezgodnie z projektem lub stanowią jakiekolwiek zagrożenie, osoba ta ma prawo wstrzymania robót budowlanych;
• kierownik budowy lub kierownik robót – organizuje i kieruje robotami budowlanymi, prowadzi dokumentację procesu budowlanego. Jego zadaniem jest przygotowanie terenu do przeprowadzenia działań budowlanych, które uwzględnią zasady bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Prace, którymi kieruje, muszą być wykonywane ze szczególnym uwzględnieniem otrzymanej dokumentacji.

Wszyscy wyżej opisani uczestnicy procesu budowlanego powinni mieć odpowiednie uprawnienia i pozwolenia, aby móc wykonywać swoje obowiązki.

Podstawowe ogniwa procesu budowlanego

Przedsięwzięcie budowlane jest działaniem złożonym i dzieli się na kolejne etapy, a te z kolei na odpowiednio uporządkowane czynności. Aby efektywnie zrealizować proces budowy należy wszystkie te czynności stale synchronizować.

Obecnie w Polsce praktykowanym modelem procesu budowlanego jest model mający strukturę liniową, w którym można wyróżnić następujące etapy:

1. faza koncepcyjna;
2. faza planowania;
3. faza projektowania;
4. faza realizacji;
5. faza oddania obiektu do użytkowania.

Pierwszy etap procesu budowlanego, czyli faza koncepcyjna polega na określeniu potrzeby inwestycyjnej i składa się z dwóch części: części koncepcyjnej oraz wstępnej analizy wykonalności. W tym momencie zostają wyznaczone wszelkie założenia planowanej inwestycji. Prowadzone są głębokie analizy przedinwestycyjne, których celem jest zaspokojenie potrzeb interesariuszy. Oceniania jest również możliwość oraz sposoby spełnienia wspomnianych potrzeb, a także źródła finansowania inwestycji. Ocenie podlegają kwestie lokalizacyjne inwestycji, ustalane są początkowe założenia przedsięwzięcia, a także wstępna ocena jego wykonalności. Etap ten to również czas na sporządzenie pierwotnego planu zarządzania i realizacji inwestycji – wstępnego harmonogramu oraz budżetu inwestycyjnego. Wynikami, które zostają otrzymane po dokładnym przejściu i przeanalizowaniu wszystkich części składowych tej fazy są studium wykonalności przedsięwzięcia oraz budżet potrzebny na jego realizację, a także ramowe harmonogramy projektu.

Planowanie przedsięwzięcia to etap, w którym zostaje określone studium wykonalności projektu w oparciu o wcześniej stworzone wstępne studium. Zostaje wybrana ostateczna lokalizacja przedsięwzięcia oraz podejmowane są kroki w celu spełnienia wszelkich wymogów prawnych. Pozwoli to na przystąpienie do realizacji inwestycji. Po przeanalizowaniu specyfikacji jakie ma posiadać budynek oraz po przygotowaniu wstępnej koncepcji projektu, zostaje wybrany wykonawca prac projektowych. W tej fazie procesu budowlanego dopracowane zostają również wszystkie wstępnie wykonane dokumenty z poprzedniego etapu przedsięwzięcia. Na rysunku 2 przedstawiony został schemat przygotowania inwestycyjnego przedsięwzięcia budowlanego.

W fazie projektowania zostaje zatwierdzona ostateczna koncepcja projektu architektonicznego i na jej podstawie wykonywany jest projekt architektoniczno – budowlany oraz budowlany. Projekt budowlany jest niezbędny do otrzymania pozwolenia na budowę oraz do stworzenia koniecznych opracowań do ustalenia i opracowania dokumentacji projektowo – kosztorysowej. Ważnym elementem realizacji procesu budowlanego jest wykonanie dokumentacji wykonawczej, czyli zbioru rysunków i opisów, które zawierają szczegółowe rozwiązania zastosowane w projekcie. Ostatecznie musi ona zostać poddana ocenie końcowej oraz zatwierdzona. Ostatnim ogniwem prac przygotowawczych jest wybór generalnego wykonawcy oraz zawarcie umowy na wykonanie robót budowlanych. Na rysunku 3 znajduje się schematyczne przedstawienie etapu prac poprzedzających rozpoczęcie robót budowlanych.

Faza realizacji składa się z etapu realizacji – budowy obiektu oraz oddania obiektu budowlanego do użytkowania. Plac budowy zostaje przekazany generalnemu wykonawcy robót, powołani zostają: kierownik budowy oraz inspektor nadzoru budowlanego. Pierwszy krok to przygotowanie do rozpoczęcia robót budowlanych a następnie rozpoczęcie i ich prowadzenie aż do zakończenia i odbioru końcowego.

Faza oddania obiektu do użytkowania polega na oddaniu obiektu do użytku poprzez zawiadomienie właściwego organu o zakończeniu budowy oraz uzyskanie pozwolenia na użytkowanie.

Rysunek 4 przedstawia kolejność działań jakie zachodzą w procesie realizacji budowy obiektu budowlanego.

Logistyka robót budowlanych w procesie budowy

Budownictwo to dziedzina, która w istotny sposób związana jest z logistyką. Proces budowlany to przedsięwzięcie wymagające dokładnej kontroli i koordynacji bardzo zróżnicowanych działań, w tym także tych o charakterze logistycznym.

W trakcie realizacji produkcji budowlanej do zadań logistyki należą także takie czynności jak wywóz odpadów, gruntu z wykopów, obsługa wszelkich urządzeń transportowych, komunikacja wewnętrzna na budowie, bezpieczeństwo i ochrona zdrowia ludzi podczas realizacji procesów logistycznych, koordynacja terminów oraz miejsc dostaw (sprzętu, materiałów). Podstawowe potrzeby logistyczne w procesie budowlanym wynikają ze specyfiki przedsięwzięcia.

Działania logistyczne generowane w procesie budowy są zależne od fazy w jakiej aktualnie znajduje się przedsięwzięcie. Podstawowe działania logistyczne na każdym etapie inwestycji przedstawiono na rysunku 5.

Logistyka w procesach budowlanych głównie odnosi się do logistyki zaopatrzenia. Polega ona na konieczności dostarczania właściwej i stałej jakości zasobów produkcyjnych (materiałów), ich magazynowaniu i tworzeniu zapasów, ale także opracowywaniu zamówień oraz kupnie niezbędnych materiałów.

Procesy składające się na obszar działania logistyki zaopatrzenia to:

• planowanie zapotrzebowania;
• zaopatrzenie materiałowe;
• sterowanie zapasami;
• magazynowanie;
• gospodarowanie materiałami wtórnymi.

Ważnym faktem jest to, że logistyka w procesie budowlanym nie odnosi się tylko i wyłącznie do materiałów, surowców czy zapasów, lecz znaczną rolę odgrywa logistyka informacji. To właśnie za pomocą informacji kierowane są wszystkie procesy techniczne czy organizacyjne i często od niej zależy sukces przedsięwzięcia. Informacja służy do uruchamiania kolejnych etapów i czynności całego procesu inwestycyjnego. Przepływ informacji odbywa się we wszystkich kierunkach, pomiędzy inwestorem, projektantem, urzędem czy dostawcami.

Pierwszy przepływ informacji odbywa się już w fazie planowania, gdzie na drodze konsultacji inwestora z projektantem powstaje wstępny kształt projektu. Przepływ informacji jest tutaj dwukierunkowy, gdyż inwestor wskazuje swoje potrzeby, a projektant zwykle proponuje alternatywne rozwiązania. Rodzaj przekazywanych informacji podczas realizacji procesu budowy zależy między innymi od etapu, na którym aktualnie znajduje się budowa. Na rysunku 6 przedstawiono przykładowy schemat przepływu informacji wśród uczestników procesu budowlanego.

Logistyka usług to element wynikający z charakteru produkcji budowlanej i produktu, który powstaje podczas realizacji przedsięwzięcia jakim jest budowa. Cechą powstającego produktu jest jego nieruchomość, co powoduje konieczność dostarczania środków niezbędnych do jego wytworzenia na plac budowy.

Charakterystyka obszarów zarządzania w przedsięwzięciach budowlanych

Uwagi wstępne

Zarządzanie przedsięwzięciem budowlanym obejmuje integralne elementy pochodzące z następujących obszarów:

• zarządzanie zakresem;
• zarządzanie czasem;
• zarządzanie jakością;
• zarządzanie ryzykiem;
• zarządzanie zasobami;
• zarządzanie finansami.

Ponadto każda faza i każdy poszczególny etap przedsięwzięcia budowlanego charakteryzują się odpowiednimi, właściwymi tylko dla siebie rodzajami zarządzania. Wynika to z faktu, że proces budowlany obejmuje bardzo szerokie spektrum zagadnień, co wymaga wszechstronnego podejścia do zarządzania.

Zarządzanie zakresem przedsięwzięć budowlanych

Zakres każdego projektu może być zmienny w czasie, a w szczególności ma to miejsce w projektach o długim czasie trwania, czyli niewątpliwie w projektach budowlanych. Bardzo ważne jest, aby wprowadzane zmiany zakresu przedsięwzięcia były kontrolowane. Dlatego tak istotne jest pojęcie zarządzania zakresem projektu.

Zarządzanie zakresem jest obszarem działań, które pozwala zapewnić, aby proces budowlany składał się wyłącznie z tych procesów, które są niezbędne przy pomyślnej realizacji zadania. Jednocześnie zarządzanie procesem polega na dbaniu o wyeliminowanie wszystkich zbędnych procesów.

Zmiany zakresu w przedsięwzięciach budowlanych mogą wynikać na przykład z:

• nowych wymagań klienta;
• otoczenia zewnętrznego, na przykład zmiany prawne czy organizacyjne;
• przebiegu projektu, gdy okazuje się, że przyjęty zakres jest niemożliwy do wykonania lub nieopłacalny.

Osoby odpowiedzialne za zarządzanie zakresem przedsięwzięcia muszą zadbać, aby podjąć rozsądne decyzje co do zakresu zmian oraz by odpowiednie osoby zostały poinformowane o wprowadzonych zmianach.

Zarządzanie jakością w przedsięwzięciach budowlanych

Proces budowlany charakteryzuje się znaczą dynamiką działalności, różnorodnością i złożonością realizowanych obiektów. Ponadto składa się z wielu procesów technologicznych i organizacyjnych.

Jakość wykonania prac w poszczególnych fazach procesu budowlanego ma wpływ na bezpieczeństwo i warunki użytkowania powstałych obiektów budowlanych. Niewłaściwie wykonane prace lub zła jakość materiałów jest niewątpliwie przyczyną powstawania zagrożeń, awarii czy nawet katastrof. Taka jakość obiektu jaka ostatecznie zostaje otrzymana jest sumą różnych czynników, którymi mogą być: zła jakość materiałów użytych do realizacji projektu, nieprzestrzeganie wymagań dokumentacji projektowej, brak wiedzy, umiejętności czy nawet niedbalstwo pracowników lub kadry zarządzającej.

Biorąc pod uwagę wymienione wcześniej czynniki wpływające na jakość realizowanego przedsięwzięcia, można podzielić je według dwóch kategorii:

• aspekt materiałowy – wykorzystanie prawidłowej ilości materiałów pod względem technicznym i technologicznym;
• aspekt osobowy – zatrudnianie osób posiadających odpowiednie kwalifikacje i umiejętności.

Obie wyżej wymienione grupy muszą podlegać odpowiednim procedurom nadzoru i kontroli.

Zarządzanie kosztami inwestycji

Inwestycja budowlana bez względu na swoje rozmiary, jest procesem, w którym koszty odgrywają znaczącą rolę. Zarządzanie kosztami to proces, którego głównym celem jest utrzymanie odpowiednich relacji między szeroko rozumianą wartością użytkową obiektu, a wydatkami przeznaczonymi na poszczególne fazy oraz etapy przedsięwzięcia i części obiektu. Zarządzanie kosztami występuje na każdym etapie przedsięwzięcia, rozpoczyna się oszacowaniem prawdopodobnych kosztów inwestycji. Następnie planuje się koszty poprzez sterowanie kosztami w poszczególnych fazach oraz zbiera się informacje zwrotne o kosztach, czyli o kosztach faktycznie poniesionych podczas realizacji inwestycji. Zarządzanie kosztami polega na oszacowaniu kosztów, budżetu i kosztorysu w taki sposób, aby te oszacowania były bliskie kosztom końcowym, które rzeczywiście poniesiono w związku z realizacją przedsięwzięcia budowlanego. Koszty można planować precyzyjniej, jeżeli dokładniej określony jest zakres i cechy przedsięwzięcia.

Zarządzanie czasem realizacji procesu budowlanego

Zarządzanie czasem to jedna z bardziej istotnych kwestii zarządzania procesem budowlanym. Odwołuje się do tych procesów, które mają zapewnić zakończenie przedsięwzięcia w wyznaczonym terminie. Bardzo ważną rolę stanowi odpowiednie zaplanowanie inwestycji w czasie. Podstawą prawidłowego zarządzania czasem w realizacji przedsięwzięcia budowlanego jest sporządzenie dokładnego i wiarygodnego harmonogramu. Harmonogram służy do zarządzania czasem inwestycji, ale także do kontroli i wykrywania wszelkich problemów w realizacji zadań już na początku ich pojawienia się. Harmonogram jest narzędziem do zarządzania czasem służącym do przeprowadzania działań logistycznych, takich jak na przykład zamówienia i dostawy sprzętu i materiałów budowlanych oraz synchronizacja pracy wielu przedsiębiorstw na placu budowy.

Szacowanie czasu w ujęciu przedsięwzięcia budowlanego jest trudnym zadaniem. Wyniki takiego szacowania mają charakter prognoz i można tylko przewidywać czas realizacji całego procesu lub poszczególnych zadań. Błędy tych prognoz ujawniają się dopiero podczas realizacji konkretnych etapów. Dokładne oszacowanie czasu realizacji całego przedsięwzięcia budowlanego jest trudnym zadaniem, gdyż zazwyczaj na czas realizacji poszczególnych czynności, zadań i etapów wpływa wiele czynników. Są to między innymi: dostępność i wydajność pracowników, maszyn i urządzeń, stopień skomplikowania realizowanych zadań, terminowości dostaw sprzętu i materiałów budowlanych.

W rzeczywistości dokładne zaplanowanie procesu budowlanego, sporządzenie harmonogramu, wykonanie wszystkich zaplanowanych zadań zgodnie z zapisami w harmonogramie jest bardzo dużym wyzwaniem.

Zarządzanie zasobami przedsięwzięcia inwestycyjnego

Zarządzanie procesem budowlanym wiąże się także z efektywnym wykorzystywaniem dostępnych zasobów. Poprzez zasoby rozumie się wszystkie dobra rzeczowe (maszyny i urządzenia, materiały, środki finansowe) oraz ludzkie, które są niezbędne do zrealizowania przedsięwzięcia. Obszar zarządzania przedsięwzięciami rozróżnia następujące rodzaje zasobów:

• zasoby ludzkie;
• zasoby kapitałowe, czyli fizyczny kapitał produkcyjny (np. maszyny budowlane, nieruchomości, sprzęt transportowy);
• zasoby technologiczne (np. licencje, patenty);
• zasoby informacyjne.

Najważniejszymi zasobami branży budowlanej są zasoby ludzkie. Chociaż bardzo ważne jest wykorzystywanie najnowszej technologii, a co za tym idzie – przewagi konkurencyjnej, może się zdarzyć, że ostatecznie wszystkie firmy będą miały możliwość korzystania z podobnych technologii. Dlatego to właśnie pracownicy decydują o zdobywaniu przewagi konkurencyjnej.

Zarządzanie zasobami ludzkimi dotyczy motywowania całego zespołu, wszystkich pracowników na różnych szczeblach. Kierownik będzie musiał zadbać o dobrą komunikację, która stworzy atmosferę wzajemnej współpracy. Musi wykazywać się także dobrą organizacją pracy oraz umieć negocjować z pracownikami poprzez uzasadnianie swoich decyzji.

Zarządzanie zasobami to nic innego jak planowanie zasobów, ich nieustanne kontrolowanie i monitorowanie. Konieczne jest stałe sprawdzanie dostępności każdego z nich podczas realizowania przedsięwzięć równoległych, które wymagają tych samych zasobów.

Podczas realizacji procesu budowlanego, zwłaszcza przy procedurze tworzenia harmonogramów należy wziąć pod uwagę wszystkie dostępne zasoby. Brak któregokolwiek z nich może być powodem opóźnienia całego przedsięwzięcia budowlanego lub nawet może uniemożliwić jego wykonanie. Jeżeli występują braki w którymkolwiek zasobie, należy podjąć działania, które umożliwią pozyskanie go z zewnątrz albo odpowiednio zoptymalizować posiadane zasoby.

Zakłócenia powodowane ograniczeniami w dostępności każdego z zasobów są możliwe do zniwelowania, na przykład poprzez przesuwanie w czasie takich zadań, których przełożenie na późniejszy termin nie opóźni przedsięwzięcia. Drugim rozwiązaniem jest rozłożenie zasobów w taki sposób, że spowoduje to spowolnienie procesu, ale w jak najmniejszym stopniu.

Jednoznaczne zdefiniowanie ryzyka w przedsięwzięciach budowlanych jest rzeczą trudną do wykonania ze względu na interdyscyplinarny charakter tych przedsięwzięć. Istnieje wiele różnych definicji ryzyka w budownictwie, które może dotyczyć zagadnień zarówno ekonomicznych, prawnych, jak i społecznych, technicznych i wielu innych.

W przedsięwzięciach budowlanych wyróżnia się cztery podstawowe rodzaje ryzyka:

• ryzyko kosztów;
• ryzyko jakości;
• ryzyko czasu;
• ryzyko bezpieczeństwa.

Ze względu na specyfikę przedsięwzięć budowlanych dodatkowo do rodzajów ryzyka w budownictwie należy również zaliczyć ryzyko siły wyższej, czyli zagrożenia związane z oddziaływaniem natury. Wymienione obszary w jakich może wystąpić ryzyko tworzą jedynie jego ogólny obraz w budownictwie.

Ryzyko jest nieodłącznym elementem procesu budowlanego, wpływa w znacznym stopniu na organizację robót budowlanych oraz ich postęp. Jest czynnikiem zakłócającym przebieg realizacji poszczególnych zadań, a w konsekwencji całego przedsięwzięcia. Wpływa na przekroczenie planowanych kosztów oraz czasu trwania przedsięwzięcia przyjętego w harmonogramie.

Realizując przedsięwzięcie budowlane konieczna jest dokładana analiza czasu i kosztów, a w związku z tym, także ocena ryzyka. Konieczność pomiaru ryzyka przekroczenia planowanych kosztów oraz ryzyka czasu realizacji inwestycji wynika z charakterystycznej dla przedsięwzięć budowlanych niepowtarzalności. Są to działania cechujące się znacznym stopniem skomplikowania procesu organizacji i jego realizacji. Do czynników generujących ryzyko w przedsięwzięciach budowlanych zalicza się także realizacja projektów w środowisku dynamicznym i skomplikowanym, które obciążone jest dużą niepewnością warunków realizacji. Realizacja procesu budowlanego jest ponadto uzależniona od warunków przyrodniczych.

Zarządzanie ryzykiem jest procedurą, która obejmuje identyfikację poszczególnych czynników ryzyka, ich ocenę oraz opracowanie odpowiednich reakcji na nie, poprzez adekwatne do rozmiarów ryzyka strategie oraz monitoring podczas realizacji zadań całego procesu inwestycyjnego. Zarządzanie ryzykiem jest procesem, który powinien już od samego początku towarzyszyć procesowi budowlanemu.

---

Źródła:

• Ustawa Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r (Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414).
• Biliński, T., 2010. Struktura i uwarunkowania współczesnego procesu inwestycyjno-budowlanego, Organizacja i zarządzanie, nr 11/2010.
• Bizon-Górecka, J. i Górecki J., 2017. Konsekwencje logistyczne technologii i organizacji realizacji obiektów budowlanych, Logistyka, nr 12/2017.
• Czarnigowska, A., 2010. Struktura podziału prac w planowaniu kosztów budowy, Czasopismo Techniczne, nr 1-B/2010.
• Gajzler, M. i Dziadosz, A., 2014. Koncepcje logistyczne w planowaniu realizacji budowy, Logistyka – nauka, nr 6/2014.
• Górecki, J., 2015. Modelowanie logistyki zaopatrzenia budowlanych projektów inwestycyjnych, Logistyka – nauka, nr 3/2015.
• Grzyl, B., 2011. Specyfika budowlanego przedsięwzięcia inwestycyjnego z perspektywy procesów logistycznych, Logistyka-nauka, nr 6/2011.
• Grzyl, B., 2012. Harmonogram budowlany elementem wspomagania decyzji i działań logistycznych przedsięwzięcia inwestycyjnego, Logistyka – nauka, nr 3/2012.
• Grzyl, B., 2013. Przedsięwzięcie inwestycyjne – zagadnienia podstawowe, Autobusy: technika, eksploatacja, systemy transportowe, nr 3/2013.
• Kowalski, D., 2013. Zapewnienie jakości robót i materiałów w realizacjach budowlanych, Inżynieria morska i geotechnika, nr 5/2013.
• Sobieraj, J., 2015. Zarządzanie przedsięwzięciem inwestycyjnym na rynku budownictwa mieszkaniowego, Krakowskie Studia Małopolskie, nr 20/2015.
• Sobotka, A., 2000. Wrażliwość decyzji logistycznych w przedsiębiorstwie budowlanym, Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Lubelskiej, Lublin.
• Stokes, E. i Akram S., 2008. Zarządzanie przedsięwzięciem budowlanym, Wydawnictwo Poltext, Warszawa.
• Szafranko, E. i Pawłowicz, J., 2015. Zadania logistyczne w przedsięwzięciach budowlanych, centra logistyczne, Logistyka – nauka, nr 4/2015.
• Chylińska, M., 2011. Prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego, [przeglądany 16.12.2019]. Dostępny w: https://mojafirma.infor.pl/nieruchomosci/budowa/270177,Prawa-i-obowiazki-uczestnikow-procesu-budowlanego.html
• Dziadosz, A., 2017. Zmodyfikowana metoda kontroli stanu zaawansowania robót i oceny ryzyka realizacji przedsięwzięcia budowlanego [przeglądany 15.01.2020]. Dostępny w: http://repozytorium.put.poznan.pl/Content/427116/Agnieszka_Dziadosz_Zmodyfikowana_metoda_kontroli_stanu_zaawansowania_robot_i_oceny_ryzyka_realizacji_przedsiewziecia_budowlanego.pdf
• Dzierżko – Bukal, I., 2009. Proces budowlany i jego kolejne etapy [przeglądany 15.12.2019]. Dostępny w: https://muratordom.pl/przed-budowa/organizacja-budowy/proces-budowlany-aa-oYbX-x3mx-Vk6j.html
• Halicki, M., 2010. Zarządzanie projektami w procesie ewolucji struktur organizacyjnych przedsiębiorstw [przeglądany 10.01.2020]. Dostępny w: http://www.wbc.poznan.pl/Content/170229/S4234HalickiMarcin.pdf
• Kapliński, O. i in, 2011. Próba standaryzacji procesu zarządzania na etapie planowania i realizacji przedsięwzięć budowlanych [przeglądany 15.01.2020]. Dostępny w: https://www.researchgate.net/publication/322099874_Proba_standaryzacji_procesu_zarzadzania_na_etapie_planowania_i_realizacji_przedsiewziec_budowlanych
• https://www.cdc24.pl/ogrzewanie-porada/91265/jak-ogrzewac-dom-pasywny [przeglądany 20.02.2020].
• https://www.ogrzewnictwo.pl/artykuly/budownictwo-pasywne-i-energooszczedne/domy-pasywne-i-energooszczedne/jak-ksztaltuje-sie-architektura-budynku-pasywnego [przeglądany 27.01.2020].

---

Powyższy tekst stanowi fragment pracy: Obierak, Roksana, 2020. ,,Zarządzanie procesem projektowania i budowy budynku pasywnego”, Politechnika Świętokrzyska WZiMK, Kielce.

---

Treści zawarte na stronie internetowej proinvest-portal.com oraz na profilach ProInvest Portal w mediach społecznościowych nie są poradami inwestycyjnymi.

---