Pojęcie i istota inwestycji alternatywnych w odniesieniu do walut kryptograficznych
Autor: Patryk Obierak
Według ustawy o rachunkowości inwestycje są to aktywa posiadane przez jednostkę w celu osiągnięcia z nich korzyści ekonomicznych wynikających z przyrostu wartości tych aktywów, uzyskania przychodów w formie odsetek, dywidend (udziałów w zyskach) lub innych pożytków, w tym również z transakcji handlowej. Do inwestycji zalicza się m.in. papiery wartościowe, obligacje, lokaty terminowe, nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne, które nie są wykorzystywane przez jednostkę do produkcji, sprzedaży towarów, czy też świadczenia usług, ale zostały pozyskane w celu osiągnięcia wyżej wymienionych korzyści. Zgodnie z powyższym aktywa zaliczane do inwestycji muszą spełnić następujące warunki:
a) jednostka nabyła je w posiadanie,
b) mają przynieść ze sobą konkretne korzyści,
c) gratyfikacje uzyskane z faktu ich posiadania przyjmują jedną lub kilka z następujących postaci:
- ekonomiczną – wynikającą z przyrostu wartości aktywów,
- odsetkową – istnieje możliwość uzyskania przychodów w formie odsetek,
- dywidendową – właściciele otrzymują wynagrodzenie w formie dywidendy,
- inną – posiadający otrzymują różne inne pożytki, również wynikające z samej transakcji handlowej.
Innymi słowy, inwestycje to nakład (najczęściej finansowy) dokonany na utrzymanie lub zwiększenie stanu posiadanego majątku. Wiąże się to z wyrzeczeniem obecnej konsumpcji na rzecz niepewnych benefitów w przyszłości.
W związku ze zmienną sytuacją na rynkach finansowych od marca 2020 roku, do której przyczyniają się wysoka inflacja powodującą silny spadek wartości pieniądza, kryzys zadłużenia oraz niski poziom realnych stóp procentowych, rośnie popularność alternatywnych form lokowania kapitału. Z uwagi na wzrastające powszechność i dostępność takich rozwiązań dla inwestorów indywidualnych zwiększa się zainteresowanie inwestycjami alternatywnymi. Jednakże tego typu przedsięwzięcia nie stanowią jednolitej klasy produktów finansowych, co wiąże się z dużym zróżnicowaniem ryzyka i stóp zwrotu. Dodatkowo ich wyceny różnie reagują na wydarzenia gospodarcze, z czego wynika niestabilny poziom zainteresowania. Co więcej, w każdej z nich występują specyficzne rodzaje ryzyka, które należy dostatecznie poznać przed włączeniem tych zasobów do portfela inwestycyjnego. Natomiast umiejętne wykonanie takiej czynności może przynieść redukcję niepewności, a także zwiększenie średniej stopy zwrotu ze wszystkich posiadanych aktywów.
Koncepcja alternatywnych form pomnażania kapitału jest pojęciem nieformalnym, w związku z tym nie ma jednolitego ani prawnego wyjaśnienia. Charakterystyką tego zagadnienia jest nieustanna zmienność, co dodatkowo utrudnia zbudowanie odpowiednich objaśnień terminu. Zazwyczaj taka próba podejmowana jest za pomocą porównywania go do „inwestycji tradycyjnych”, za które autorzy uznają akcje, obligacje oraz waluty narodowe. Jednakże takie podejście powoduje, że jedno niezrozumiałe pojęcie tłumaczone jest innym, takim które również nie posiada swojego pełnego, formalnego wyjaśnienia. Odmiennym spojrzeniem na to zagadnienie jest wskazywanie konkretnych cech i powiązań, które muszą zostać spełnione, aby inwestycja była uznana za alternatywną. Zazwyczaj są to:
a) wyższe ryzyko w porównaniu z inwestycjami w akcje czy obligacje,
b) brak bądź ujemna korelacja stopy zwrotu z rentownością indeksów giełdowych,
c) założenie maksymalizacji rentowności inwestycji,
d) wymóg posiadania specjalistycznej, nieekonomicznej wiedzy,
e) niska płynność aktywów,
f) wydłużony horyzont inwestycyjny,
g) ukierunkowanie docelowej grupy nabywców na osoby zamożne,
h) występowanie barier i limitów wejścia,
i) prywatny charakter inwestycji,
j) funkcjonowanie w segmencie rynku o obniżonych wymogach regulacyjnych i niskim stopniu transparentności.
Wydaje się niemożliwym, aby wszystkie powyższe uwarunkowania zostały spełnione w przypadku jakiejś formy inwestycyjnej. Dlatego część badaczy próbuje dokonywać wymieniania aktywów, które uznają za alternatywne. Jednakże pojęcie to jest na tyle płynne, że takie spisy szybko mogą zostać uznane za nieaktualne.
Definiując termin inwestycji alternatywnych trzeba skupić się na tym, że historycznie nie są one niczym nowym. Nabywanie aktywów w celu utrzymania konsumpcji na niezmienionym poziomie oraz zabezpieczenia się przed spadkiem wartości pieniądza miało miejsce już w starożytności. W związku z tym, aby dokonać zdefiniowania tej formy inwestycji wymagane jest określenie, wobec czego lub kogo są one alternatywą. Bacząc na podejście większości badaczy należy stwierdzić, że nie można nazywać nimi lokowania kapitału w instrumenty finansowe ani waluty narodowe. Podług tego alternatywami inwestycyjnymi będzie lokowanie środków we wszystko co wykracza poza ten zakres. Będą to zatem rzeczy materialne i niematerialne, fundusze zajmujące się pośrednictwem alokacji kapitału w przedsięwzięcia obciążone dużym ryzykiem oraz waluty kryptograficzne.
Wyjaśnienie powstania i wzrostu zainteresowania inwestycji alternatywnych opisywane jest na dwa różne sposoby: ewolucyjny oraz kryzysowy. Pierwszy zakłada, że decyzja inwestycyjna jest wynikiem nałożenia na siebie wielu różnych czynników. Wśród nich wyróżniane są: rozwój innowacji finansowych, globalizacja, liberalizacja przepływów kapitału i usług, deregulacja znosząca bariery handlowe, postęp naukowo-techniczny. Zwolennicy tej teorii nie negują znaczenia kryzysu jako jednej z determinant upowszechniania alternatywnych form inwestowania. Jednakże wskazują oni, że przemiany w tym aspekcie mają charakter długoterminowy i nie są natychmiastowe. Druga grupa badaczy twierdzi, że główną przyczyną rozwoju w ostatnich latach rynków inwestycji alternatywnych był kryzys finansowy z 2007 roku. Przedstawiciele tego nurtu (kryzysowego) optują za poglądem, iż wśród inwestorów powstaje większa chęć dywersyfikacji portfela w czasie niepewności i zawirowań politycznych. Podejściem bardziej opisującym rzeczywistość i pasującym do doświadczeń empirycznych wydaje się być to ewolucyjne. Na rynek ma wpływ wiele czynników, w tym również nieekonomicznych. Załamania gospodarcze niewątpliwie oddziałują na całe społeczeństwo, obecnie również globalnie. Jednak nie można wskazywać, że są one jedyną główną determinantą budowy portfela inwestycyjnego, a w szczególności korzystania z bardziej ryzykownych form lokowania kapitału.
Waluty kryptograficzne spełniają pewne kryteria, które sprawiają, że można je uznać za alternatywne aktywo inwestycyjne. Przede wszystkim nie są instrumentami finansowymi ani walutami narodowymi. Charakteryzuje je bardzo wysokie ryzyko inwestycyjne, a tym samym ogromne wahania cen w porównaniu z akcjami czy obligacjami. Dodatkowo od początku swojego powstania posiadały bardzo niską bądź brak korelacji z wahaniami cen na giełdach papierów wartościowych. Płynność na rynku kryptowalut jest bardzo zróżnicowana, zależna od kapitalizacji danego projektu. Ponadto od inwestorów wymagane jest posiadanie wiedzy dotyczącej walut kryptologicznych przynajmniej na podstawowym poziomie. Rynek ten charakteryzuje niski poziom uregulowania i nie występują tam żadne bariery i limity wejścia. Z powyższego wynika, że kryptoaktywa mogą zostać uznane za inwestycje alternatywne. Warto jednak mieć na uwadze, że pojęcie to zależy od różnych uwarunkowań, takich jak kultura, warunki społeczne i przede wszystkim regulacje prawne. Nie można więc danej inwestycji na stałe przypisywać miana alternatywnej, ponieważ część z nich może z czasem stawać się powszechna.
Źródła:
- Ustawa z dn. 29.09.1994 o rachunkowości, Dz.U.2021.0.217, z późn. zm., art. 3, ust. 1, pkt. 17.
- Katarzyna Tkocz-Wolny, „Istota i pojęcie inwestycji”, Studia Ekonomiczne / Akademia Ekonomiczna w Katowicach, nr. 33 (2005), 407-418.
- Anna Kasprzak-Czelej, „Możliwości dywersyfikacji ryzyka z wykorzystaniem inwestycji alternatywnych”, Zarządzanie i Finanse, nr 2 (2013), cz. 4: 255–66.
- Michał Najman, „Pojęcie i istota inwestycji alternatywnych”, Studia Prawno-Ekonomiczne, t. 115 (2020): 329-351.
- Waldemar Aspadarec, „Atrakcyjność inwestycyjna inwestycji alternatywnych”, Finanse: czasopismo Komitetu Nauk o Finansach PAN, nr 1 (2013): 9–26.
Powyższy tekst stanowi fragment pracy: Obierak, Patryk. “Kryptowaluty jako forma inwestycji alternatywnych,” n.d. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/297057.
Treści zawarte na stronie internetowej proinvest-portal.com oraz na profilach ProInvest Portal w mediach społecznościowych nie są poradami inwestycyjnymi.